الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
438
دقائق العلاج ( فارسي )
دينار با شيره تخم خيار ، شربت ريوند بيست و چهارم ، شند ، طرطرزاج ، قرص ريوند ، ماء الحيوة مفرح ، مفرح انطاكى ، مفرح سيسنبرى و هر چيز كه براى گشودن بستگيهاى كبد مفيد و پيشابآور باشد مفيد است . براى اين بيمارى چه همراه با تب باشد يا نباشد اين دارو نيز سودمند است : چهل سانتىگرم زاج سفيد را با يك قاشق ماست گاو مخلوط مىكنند و هر روز نيز چهل سانتىگرم اضافه مىكنند تا هفت روز كه در آنروز دويست و هشتاد سانتىگرم زاج را با ماست مخلوط كرده به بيمار مىدهند و غذايش برنج با ماست گاو است . اگر حنا را شب بخيسانند و صبح بخورند و نيز جوهر ترشك مفيد است . در هنگام بيمارى بايد از غذاهاى گرم بپرهيزند اما در يرقان سياه سزاوار آن است كه مزاج بيمار را با اين داروها وادار به بيرونروى كنند : حب السوداء ، حب السلاطين آب پنير ، حب دهن السلاطين ، حب عرق النساء و سركه عنصلى . پس از آن بايد باسليق را فصد كنند و اگر خون قرمزرنگ بود جلوى آن را بگيرند اما اگر سياه باشد بايد خون بگيرند ، وادار كردن بيمار به قى بوسيله زاج و يا به كار گرفتن عرقآورها سودبخش است و بدان كه كمى پس از تبهاى بلغمى به علت ضعف كبد و نيز پس از تبهاى صفرائى از جهت بحران نيز تب مىآيد و آنچه كه پيش از روز هفتم پيدا شود بد است اما پس از روز هفتم خوب است اگر حالت بحران وجود داشته باشد بدرمانى بيش از حمام و مالش بدن و روغنمالى با پارهاى از روغنها مانند روغن بابونه يا شويد و يا سوسن نيازى نيست . كسى كه گرفتار يرقان شود و كبدش سخت شد بيماريش بد است و اگر حال بيمار پس از پيدايش يرقان بد شد مىميرد . يرقان سياه اغلب باستسقاء خيكى مىانجامد و حرارت آن بسيار شديد است .